Ang Nature for Newcomers

• Ano ang Bear Spray?
• Ang Tamang Pakikisama sa mga Oso
• Ang Tamang Pakikisama sa mga Cougars
• Ang Tamang Pakikisama sa mga Elk

Ang Nature for Newcomers ay isang programang naglalayong magbigay ng impormasyon sa mga bagong Canadians, bagong dating sa Canada, at mga residente at bisita na pangalawang lingwahe ang ingles, tungkol sa kaligtasan laban sa mababangis na hayop, sa pamamagitan ng mga materyal sa internet, babasahin, at kawanggawa.

Ang programang ito ay nagbibigay din ng mga workshops at lakbay-aral ukol sa kaligtasan laban sa mababangis na hayop.

Kung interesadong lumahok sa programang ito sa iyong linggwahe, mag-email sa .

Back to top

Ano ang Bear Spray?

Ito ay hindi-nakamamatay na aerosol spray, na gawa sa paminta, at maaring gamitin upang hadlangan ang pag-atake ng isang oso. Ito ay panandaliang nakakabulag at nakakabaldado ng hayop.

• Ang Bear spray ay napatunayan ng epektibo sa paghadlang ng pag-atake ng mga oso gaya ng black at grizzly bears. Maaari din itong gamitin laban sa ibang mababangis na hayop, gaya ng cougars at coyotes. Maaring hindi ito nakakatulong upang iwasan ang pagtatagpo ng tao at mga naturang hayop, pero ito’y nakakahadlang ng pag-atake at nakakatulong sa pagligtas sa atin sa kapahamakan o kamatayan.
• Maging mapag-matyag at iwasan ang pagtatagpo sa pamamagitan ng pagbyahe bilang grupo, paggawa ng ingay, at mapagmasid sa kapaligiran. Huwag magsuot ng head sets gaya ng mp3 players o iPods.
• Dalhin palagi ang iyong bear spray sa tuwing kayo ay mamamasyal sa labas, at sa buong taon.
• Siguraduhing hindi ito expired at bumili ng bagong lata isang beses sa loob ng tatlong taon.

Saan ako makakakuha ng Bear Spray?

Maaring kang umarkila ng bear spray sa Tourism Canmore o maaari din itong bilhin sa mga lokal na tindahang pang-isport.

Back to top

Ang Tamang Pakikisama sa mga Oso

Karamihan sa mga taong nakatira at nakabisita na sa isang bansang may oso ay hindi pa mismo nakakakita ng oso ng malapitan. Ngunit mahalagang alam natin kung paano iwasan ang isang pagtatagpo, at kung anong gagawin kung ito man ay mangyari.

Iwasan ang Pagtatagpo sa mga Oso

• Huwag lapitan o pakainin ang isang oso, ito’y maaring maging dahilan ng isang matinding reaksyon ng oso na maaring humantong sa iyong kapahamakan, o ng mga oso.
• Upang iwasan ang biglaang pagtatagpo, gumawa palagi ng ingay.
• Magmatyag sa mga preskong ebidensya ng presensya ng isang oso, gaya ng marka ng paa ng oso sa lupa, mga tira-tira ng laman ng hayop, mga hukay, o mga binaliktad na bato o kahoy.
• Bumiyahe bilang grupo.
• Panatilihing nakatali palagi ang alagang-aso.
• Palaging dalhin ang inyong bear spray at alamin kung paano ito gamitin.
• Kung may makitang oso o may na-amoy na patay na hayop, umalis sa lugar na iyon.
• Huwag pilit pumasok sa mga saradong daan, at palaging sundin ang mga babala. Ito’y sinadya para sa iyong kaligtasan.
• Alisin sa inyong mga gamit ang mga bagay na nakakahalina ng mga oso, gaya ng basura, pagkain ng alagang-hayop, at mga prutas.

Photos courtesy of Alberta Parks unless otherwise noted.

Tamang Gawin sa Isang PAGTATAGPO

Madalas ang isang pagtatagpo ay hindi nauuwi sa kapahamakan. Kung hindi ka napansin ng oso, iwasan ito at bumalik sa iyong tinahak na daan.

Kung napansin ka ng oso at hindi ito umalis, huwag mataranta – magsalita ng mahinahon at huwag sumigaw. Manatiling kalmado at dahan-dahang umatras – HUWAG TUMAKBO.

Kung lalapit sa iyo ang oso – kahit na iniwisan mo na ito, tatlo lang ang posibleng dahilan, maaring ito’y nag-uusisa lang, o maari ding dadaanan ka lang, o balak na nitong saktan ka.

Kung patuloy na lalapit ang oso, iparamdam mo dito na mas malaki ka, tumayo ng matikas at kausapin ang oso ng buong tapang.

Tamang Gawin sa isang PAG-ATAKE

Maaring tumaas ang pag-asa mong makaligtas sa isang pag-atake kung susundin mo ang mga sumusunod na gabay. Sa kalahatan, may dalawang uri ng pag-atake:

1. Depensibong Pag-atake

Maaring prino-protektahan nito ang kanyang pagkaing patay na hayop, o mga anak nito, o di kaya ito ay nabigla sa iyong presensya. Ito ay uma-atake dahil iniisip nitong ikaw ay banta. Alalahaning madalas penepeke lang nito ang pag-atake, upang ikaw ay sindakin.

Ipakita mong hindi ka banta – huwag tumakbo o sumigaw. Manatiling kalmado at dahan-dahang umiwas at lumayo.

Gamitin ang iyong bear spray kung lalapit ang oso.

Kung nahawakan ka na ng oso: MAGPATAY-PATAYAN!

Dumapa ng nakaharap sa lupa, ipulupot ang iyang mga daliri at ilagay ang mga kamay sa likod ng iyong leeg, at ikalat ang iyong mga binti upang mahirapan itong baliktarin o galawin ka. Sa pamamagitan nito, maaaring mawalan ng interes sayo ang oso at iwanan ka. Ang isang depensibong atake ay madalas tumatagal ng di lumalampas sa dalawang minuto. Kung patuloy ang pag-atake, maaaring ito ay hindi na isang depensibong pag-atake, kundi isa ng di-depensibong pag-atake (ibig sabihin, may balak na itong umatake) – sa ganitong sitwasyon, lumaban ka!

2. Di-depensibong Pag-atake

Napansin ka na ng oso, may oras pa siyang lumayo ngunit patuloy parin itong lumalapit sa iyo – kahit na iniwasan mo na. Ang ganitong asal ay maaaring nag-uusisa lang, o maari ding dadaanan ka lang, o di kaya balak na nitong saktan ka.

Gamitin ang bear spray. HUWAG MAGPATAY-PATAYAN, at LUMABAN KA!

Sindakin ang oso: sumigaw; paluin ito ng kahoy o bato, gawin mo ang lahat ng paraan upang isipin ng oso na hindi ka isang madaling biktima.

Kung kayo ay may planong mamasyal sa labas, alalahanin palaging ikaw ay nasa bansang may namumuhay na mga oso.

Back to top

Ang Tamang Pakikisama sa mga Cougars

Bagamat hindi madalas nakikita, ang mga cougars ay naninirahan din sa Bow Valley. Ang susunod na impormasyon ay makakatulong sa ating kaligtasan laban sa mga cougars.

Iwasan ang Pagtatagpo

• Madalas umiiwas sa mga tao ang mga cougars.
• Bumiyahe bilang grupo at panatilihing magkasama ang lahat lalo na ang mga bata at mga alagang aso.
• Ang mga cougars ay nahahalina sa mga bata, dahil sila ay maliit at malikot. Palaging bantayan ang mga bata, lalo na sa dapit-hapon o madaling-araw, kung kelan mas aktibo ang mga cougars.
• Panatilihing nakatali palagi ang alagang-aso.
• Gumawa ng ingay upang alam ng mga cougars na may mga tao.
• Umalis sa lugar kung may nakita o na-amoy na patay na hayop. Madalas nitong tinatabunan ang mga hayop na kanilang pinapatay.

Photos courtesy of Alberta Parks unless otherwise noted.

Tamang Gawin sa Isang PAGTATAGPO

• Agad pulutin ang mga bata at mga alagang-hayop.
• Huwag tumalikod sa isang cougar.
• Tingnan ang cougar sa mata.
• Dumistansya dito at bigyan ito ng puwang upang makatakas.
• HUWAG TUMAKBO; ito’y maaari maging mitsa ng isang pag-atake.
• Ipakita at iparamdam dito na mas malaki ka.
• Dahan-dahang umatras.

Tamang Gawin sa Isang PAG-ATAKE

• Lumaban at gamitin ang kung anuman ang hawak mo.
• Gamitin ang bear spray (panatilihin itong abot-kamay, at mainit tuwing tag-lamig, upang maging mas epektibo).

Back to top

Ang Tamang Pakikisama sa mga Elk

Iwasan ang Pagtatagpo sa mga Elk

Madalas nakikita ang mga Elk sa Bow Valley. Ang susunod na impormasyon ay makakatulong sa iyong kaligtasan laban dito.

• Maaaring maging mapanganib ang mga Elk.
• Kung namamalayan nito ang iyong presensya, ito’y maaaring dahil masyado kang malapit.
• Bigyan ito ng malawak na lugar upang gumalaw. Panatilihin ang tatlong-bus na distansya.
• Huwag lumapit sa elk o sa mga anak nito.
• Maaaring saktan ng elk ang kanilang sarili o ang mga tao sa pamamagitan ng biglaang pagtawid o pagtakbo sa gitna ng daan o mga bakod, kung ito’y tinatakot.
• Panatilihing nakatali palagi ang alagang-aso.
• Ang mga babaeng elk ay nagiging agresibo sa mga buwan ng Mayo at Hunyo, dahil sa mga panahong ito sila madalas nanganganak.
• Ang mga lalaking elk ay nagiging agresibo sa mga buwan ng Septyembere at Oktobre, dahil sa mga panahong ito sila nakiki-pagtalik.

Photos courtesy of Parks Canada.

Ang Tamang Gawin sa isang PAG-ATAKE

• Kung ikaw ay ina-atake ng elk, magtago sa likod ng isang matibay na istruktura, gaya ng puno o sasakyan.
• Kung meron kang bear spray, gamitin ito.